Doğa Anayı Kandırmak İmkânsızdır

Hayatta başımıza gelen kötü şeylerle ilgili ilk refleksimiz genelde aynıdır: Bir gerekçe bulmak. Bir dış neden göstermek. Bir istisna yaratmak.

Oysa uzun vadede işe yarayan zihniyet bunun tam tersidir. Başına gelen her kötü şeyin sorumluluğunu almak.

Bu kulağa sert geliyor. Hatta biraz bencilce. Ama tuhaf bir şekilde özgürleştirici.

İstersen bir adım daha ileri gidip, başına gelen her güzel şeyi de şansa bağlayabilirsin. Bu da yardımcı olur. Ama bir noktada gerçekle yüzleşmek zorundasın. Sürekli rol yapamazsın. Kendini de kandıramazsın.

Çünkü gözden kaçan basit bir gerçek var: Uzun vadede, gerçekten çalışan insanlar kazanıyor.

Çok çalışanlar. Kendini işine adayanlar. Pes etmeyenler. Ve en önemlisi, sonuçların sorumluluğunu üstlenenler.

Hangi alana odaklandılarsa, orada bir noktada ilerliyorlar. Her başarı hikâyesi bunu biliyor, sadece yüksek sesle söylemiyor.

Richard Feynman’ın kendisiyle ilgili söylediği şey bu yüzden ilginçtir. Kendini bir dahi olarak görmezdi. Sadece çok çalışan, işine ciddi biçimde odaklanan bir çocuk olduğunu söylerdi. Elbette zekiydi. Ama bu gerekliydi, yeterli değildi. Hepimizin bildiği o “zeki ama tembel” tipin neden bir yere varamadığını da buradan anlayabiliyoruz.

Sorun çoğu zaman potansiyel eksikliği değil. Sorun, potansiyelin harekete geçmemesi.

İnsanlar kapasitelerinin çok altında yaşıyor. Bildiklerini yapmıyor. Yapabileceklerini denemiyor.

Oysa biz durağan varlıklar değiliz. Biz dinamik varlıklarız.

Hareket ettikçe öğreniyoruz. Yaptıkça netleşiyoruz. Yanıldıkça ilerliyoruz.

Bahaneler tam da bu yüzden tehlikeli. Seni ringden uzak tutuyorlar.

Burada felsefi bir ara durak var. Arthur Schopenhauer.

Herkes için uygun bir filozof değil. Hatta tek bir Schopenhauer da yok.

Ama onun yazılarında rahatsız edici bir netlik var. Tereddüt etmeden yazıyor. Doğru olduğuna inandığını söylüyor.

Her zaman haklı mıydı? Hayır. Ama yalan söylemiyordu. Ve bu hissediliyordu.

Kimsenin ne düşüneceğini umursamıyordu. Süslü konuşmuyordu. Etkilemeye çalışmıyordu.

İnsanlar onu kötümser olarak etiketler. Ben bunu böyle okumuyorum.

Ben onu sert bir gerçek dozuna ihtiyacım olduğunda okuyorum.

Schopenhauer’ın bana verdiği en büyük özgürlük şuydu: Kendin olma izni.

Kalabalığın ne düşündüğünü umursamama cesareti. Ortak düşünceye mesafe koyma hakkı.

Bu herkes için rahat bir fikir değil. Çünkü bir grupta uyumlu olmak istiyorsan, çok öne çıkmak istemezsin. “Meyve veren ağaç taşlanır” sözü boşuna söylenmemiştir.

Ama olağanüstü bir şey yapacaksan, bir noktada kendine güvenmen gerekir.

Bir konuda gerçekten iyisen, bunu kabul etmen gerekir.

Tabii burada ince bir çizgi var. Kendini kandırmak istemezsin.

Gerçekten iyi olmakla, öyle olduğunu sanmak arasında büyük fark var. Ve bu farkı çoğu zaman çevrendekiler söylemez.

Arkadaşlar. Aile. Ödüller. Törenler. Alkışlar.

Bunların çoğu sahtedir.

İyi niyetlidir belki ama gerçek değildir.

Gerçek geri bildirim başka bir yerden gelir: Serbest piyasalardan ve doğadan.

Ürünün çalışıyordur ya da çalışmıyordur. İnsanlar satın alıyordur ya da almıyordur. Roket fırlanmıştır ya da fırlanmamıştır. Drone uçmuştur ya da düşmüştür.

Doğa acımasızdır. Ama adildir.

Gruplar gerçeği aramaz. Gruplar uyumu arar.

Ne kadar kalabalıksa grup, alacağın gerçek geri bildirim o kadar azalır.

Bu yüzden şirketini dergi kapaklarına, ödül törenlerine, sektör alkışlarına göre optimize ediyorsan, yanlış yere bakıyorsundur.

İhtiyacın olan şey müşteri. Ve sonuç.

Gerçek olan tek şey bunlar.

Kendini kandırmak kolaydır. Başkaları tarafından kandırılmak da.

Ama bir şeyi unutma:

Doğayı kandırmak imkânsızdır.

Ve uzun vadede, oyunu kazananlar da bunu en erken kabul edenler olur.